Metropolia Silesia

  Heinrich Dietel – Król Wełny Zbudował pierwszą przędzalnie wełny czesankowej w Królestwie Polskim. Szybko stał się bardzo bogaty, jednak wiele ze swojej fortuny przeznaczał na działania charytatywne i społeczne. Przyczynił się do rozwoju oświaty i budowy wielu świątyń na terenie Sosnowca. Heinrich Dietel urodził się 15 marca 1839 roku w Greizu w Saksonii. Jego rodzicami byli: Heinrich Gottlob właściciel przędzalni w Wilkau oraz Johanna Wilhelmina z domu Merbold. W młodości Heinrich przebywał w Stanach Zjednoczonych, gdzie kształcił się w zakresie najnowszych urządzeń stosowanych w przemyśle włókienniczym. Po powrocie praktykował w zakładach w Saksonii, Wirtembergii oraz Czechach. W 1877 roku rozpoczął naukę na Uniwersytecie Technicznym w Dreźnie. W 1878 roku ożenił się z Klarą Jakob, wspólnie przybyli do Sosnowca. Tam w dzielnicy Pogoń, uruchomił rok później pierwszą w Królestwie Polskim przędzalnie wełny czesankowej. Na powstanie zakładu przeznaczył ojcowski kapitał, dyspono...

  Guido Henckel von Donnersmarck – Książęcy Kupiec Stworzył imperium przemysłowe, którego głównym obszarem był Górny Śląsk. Stał się najbogatszym i najbardziej wpływowym człowiekiem Niemiec. Za żonę wziął sobie najpiękniejsza kobietę kontynentu, dla której wybudował najwspanialszą rezydencję regionu. Guido Georg Fridrich Erdmann Heinrich Adalbert Henckel von Donnersmarck urodził się 10 sierpnia 1830 roku we Wrocławiu. Był młodszym synem wolnego pana stanowego, pułkownika, hrabiego Karola Łazarza oraz hrabiny Julii von Bohlen. W młodości odebrał staranne wykształcenie w szkołach i salonach zachodnioeuropejskich. Tam zapoznał się z nowoczesnymi metodami zarządzania oraz nawiązał kontakty z francuskimi i belgijskimi finansistami. W 1848 roku, w wieku 18 lat przejął ogromny majątek ojca, do którego należało wiele zakładów przemysłowych i ziem, między innymi: Zabrze, Świętochłowice, Stare Tarnowice, Stolarzowice, czy Królewska Huta. Dobra te były jednak obciążone hipoteką opiewając...

  Ignatz Hakuba – Król Piwa Był najbogatszym mieszkańcem Bytomia, a fortuny dorobił się na handlu piwem. Sporą część swojego ogromnego majątku przeznaczył jednak na działalność charytatywną. Między innymi: stworzył fundację, ufundował miastu pomnik oraz ogród zoologiczny. Ignatz Hakuba urodził się 29 lipca 1841 roku w Bytomiu. Był synem właściciela nieruchomości Simona i rozbarczanki Marianny z domu Garus. W latach 1870-1871 brał udział w wojnie Prusko-Francuskiej. Po powrocie z frontu zaczął się chwytać różnych zajęć. W mieście mówili o nim, że ma głowę do interesów. Szybko zaczął zajmować się bardzo dochodowym ówcześnie handlem piwa. Za jego czasów trunek ten był nawet bardziej popularny niż dzisiaj, zaś siedzenie w karczmach należało do nielicznych rozrywek ludności. Hakuba szybko zorientował się, że korzytniej piwem handlować, niż je produkować Uzyskał więc przedstawicielstwo na Bytom i okolice, tyskich browarów księcia pszczyńskiego. Otworzył hurtownię i rozlewnię piwa o ...

  August Karl Eduard Kiss – rzeźbiarz z Paprocan Pochodzący z Paprocan rzeźbiarz stał się jednym z najwybitniejszych artystów epoki. Niegdyś tworzył dla wielu różnych miast. Dzisiaj jego posągi są najchętniej fotografowanymi miejscami w stolicy Niemiec. August Kiss urodził się 11 października 1802 roku w Paprocanach (dzisiejsza dzielnica Tych).Był najmłodszym synem Augusta Heinricha Philippa Kissa. Jego ojciec wywodził się z rodu węgierskich protestantów. Od 1778 roku był zarządcą huty w Paprocanach, a następnie inspektorem królewskich hut i kopalń. W 1817 roku przeszedł na emeryturę, a rodzina przeprowadziła się do Mikołowa. August miał wtedy 15 lat. Wtedy też rozpoczął naukę w Królewskiej Hucie Żelaza w Gliwicach. Tam pod okiem Friedricha Ludwiga Bayerhausa, zdobywał pierwsze techniczne i artystyczne doświadczenie. W 1820 roku Kiss znalazł się w odlewni metali kolorowych w Brzegu, gdzie mógł pogłębiać umiejętności. Swoje dzieła odlewał głównie w żelazie, brązie i cynku. W 182...

  Theodor Erdmann Kalide – rzeźbiarz brązu i żelaza Był jednym z najbardziej znanych śląskich rzeźbiarzy. Jego lwy strzegą Gliwic i Bytomia. Theodor Erdmann Kalide urodził się 8 lutego 1841 roku w Królewskiej Hucie. 6 dni później został ochrzczony w kościele ewangelicko-augsburskim w Tarnowskich Górach. Jego ojcem był inspektor hutniczy Johannen Gottielieben Kalide, matką zaś Charlotta Wilhelmina Beck z Nakła Śląskiego. Szkołę podstawową ukończył w Chorzowie Starym i w 1816 roku rozpoczął naukę w gimnazjum w Gliwicach. Pierwszą pracę podjął rok później w Gliwickiej Królewskiej Odlewni Żelaza, gdzie pracował już jego brat. Zajmował się tam odlewaniem drobnych form użytkowych. Prawdopodobnie wtedy objawił się u niego talent artystyczny. Dlatego też podjął naukę w Modelarni Odlewów Artystycznych, pod okiem mistrza Fryderyka Ludwiga Bayerhausa. Mimo tego postanowił studiować w Królewskiej Akademii Artystycznej w Berlinie. Trafił tam w wieku 18 lat, jako wolny słuchacz. Szkolił się...

  Ewa von Tiele Winckler – Matka ubogich Pochodziła z jednej z najbogatszych rodzin regionu , porzuciła jednak komfortowe życie, by zamieszkać w małym drewnianym domku. Cały czas niosła pomoc ubogim i potrzebującym. Założyła zakon, a jej dzieło przetrwało do dnia dzisiejszego. Waleska Anna Katarzyna Adelajda Maria Elżbieta Ewa von Tiele Winckler urodziła się 31 października 1866 roku, w zamku w Miechowicach (dzisiejsza dzielnica Bytomia). Była ósmą z dziewięciorga dzieci Waleski i Huberta von Tiele Winckler, właścicieli olbrzymiego majątku jaki odziedziczyli po Franzu Wincklerze, znanym górnośląskim przemysłowcu. Ewa była wychowywana w wierze katolickiej. W wieku 13 lat zmarła jej matka. 3 lata później przeszła na luteranizm, który z kolei był wiarą jej ojca. Już w dzieciństwie była bardzo wrażliwa, szczególnie wzruszała ją niedola dzieci w biednych rodzinach. Dostrzegała też kontrast pomiędzy swoim bogatym światem, mieszkała w zamku, a warunkami życia ubogiej ludności Śląska. ...

  Joanna Schaffgotsch – Górnośląski Kopciuszek Wydawałoby się, że tylko w bajce malutka dziewczynka, z biednego domu, może odziedziczyć ogromną fortunę, poznać hrabiego oraz w szczęściu i miłości przeżyć razem do końca dni, w cudownym zamku. Jak widać na Górnym Śląsku takie rzeczy zdarzały się naprawdę. Joanna Schaffgotsch von Schomberg – Godulla, z domu Gryzik, urodziła się 29 kwietnia 1842 roku w Porembie (dzisiejsza dzielnica Zabrza). Przyszła na świat w biednej śląskiej rodzinie. Jej oboje rodziców pracowało u legendarnego „Króla Cynku” - Karola Goduli. Ojciec Joanny – Jan, był komornikiem, lub pracownikiem huty cynku, a matka – Antonina, służącą w domu przemysłowca. W 1845 roku zmarł jej ojciec, a matka od tej chwili nie zajmowała już się swoimi dziećmi. Malutką Joasią zaopiekowała się inna służąca Goduli, Emilia Lukas. Dziewczynka w przyszłości również miała się trudnić tym zajęciem. Tak się jednak nie stało. Według legendy, pewnego razu mała Joasia narwała w ogrodzie kwiat...

  Franz von Winckler – życie jak z amerykańskiego snu Przybył na Śląsk w wieku 16 lat, by wydobywać tu podziemne skarby. Z czasem dorobił się ogromnej fortuny i tytułu szlacheckiego. Był budowniczym dzisiejszych Katowic oraz nestorem rodu Tiele-Wincklerów. Franz von Winckler urodził się 4 sierpnia 1803 roku, we wsi Tarnów, koło Ząbkowic Śląskich (Dolny Śląsk). Był jednym z dziesięciorga dzieci, a jego ojciec pracował jako zarządca dóbr ziemskich. Naukę rozpoczął w Kłodzku, a następnie uczęszczał do gimnazjum w Nysie. W wieku 16 lat, po śmierci rodziców przerwał naukę i przybył na Górny Śląsk. W Tarnowskich Gór ach , zaczął wydobywać podziemne skarby. Rozpoczął prace w kopalni Fryderyk. Już wtedy był bardzo pracowity, dzięki czemu zainteresowali się nim przełożeni. Skierowali go do słynnej szkoły górniczej w Tarnowskich Górach, którą ukończył. Pracował też jako górnik w kopalniach węgla kamiennego w Zabrzu, Królewskiej Hucie (Chorzów) oraz na Załężu. Jego kariera nabrała t...

  Karol Godula –Legendarny śląski potentat przemysłowy Karol Godula był jednym z najbogatszych Ślązaków wszechczasów. Ciężką pracą, umiejętnością dobierania sobie ludzi, stworzył własne imperium przemysłowe i dorobił się ogromnego majątku. Posiadał 19 kopalń Galmanu, 40 kopalń węgla kamiennego, 3 huty oraz inne dobra. Karol Godula urodził się 8 listopada 1781 roku w Makoszowach, dzisiaj jest to dzielnica Zabrza. Jego rodzice zaliczali się do stanu średniego mieszczaństwa, posiadali gospodarstwo rolne, a ojciec Karola pełnił funkcję oficjalisty leśnego, z czasem nadleśniczego. Młody Godula do 1792 r. uczęszczał do szkoły ludowej w Przyszowicach, a następnie rozpoczął naukę w średniej przy klasztorze cystersów w Rudach Raciborskich. Tutaj zyskał gruntowne wykształcenie, gdyż szkoła ta utrzymywała bardzo wysoki poziom. W 1801 roku Karol Godula rozpoczął pracę u hrabiego Karola Franciszka Ballestrema. Początkowo pełnił funkcję pisarza sądu patrymonialnego, z czasem jednak został ...

  John Baildon – Ojciec współczesnego hutnictwa Zbudował pierwszy na kontynencie europejskim wielki piec hutniczy opalany koksem. Stworzył ze Śląska hutnicze imperium, wykorzystujące najnowocześniejsze ówcześnie technologie. John Baildon urodził się 11grudnia 1772 roku w Lambert w Szkocji. Jego rodzina miała już tradycje hutnicze, gdyż ojciec Johna, William był inżynierem hutnictwa w zakładach żelaznych w Carron. Młody Baildon zdobył wykształcenie inżyniera hutniczego, po czym poszedł w ślady ojca razem z nim pracując w hucie Carron. W wieku 17 lat spotkał Friedricha Wilhelma von Reden . Ten w Wielkiej Brytanii szukał fachowców dla rozwoju śląskiego przemysłu. Za jego namową John w 1793 roku przyjechał do Tarnowskich Gór. Miał wtedy 21 lat. Młody wiek nie przeszkodził mu w otrzymaniu Stanowska doradcy technicznego przy budowie Królewskiej Odlewni Żelaza w Gliwicach. Jego zadanie głównie polegało na budowie wielkiego pieca hutniczego opalanego koksem. Huta w Gliwicach została u...

Johann Friedrich Wedding – konstruktor najnowocześniejszych hut W swoim życiu konstruował najnowocześniejsze i największe zakłady hutnicze jakie powstawały na kontynencie europejskim. Współpracował z wszystkimi twórcami śląskiej potęgi gospodarczej. Można zaryzykować stwierdzenie, że największy wpływ na rozpoczęcie przemysłowych przemian na Śląsku miało  5 osób: Johan Koulhaas, Hrabia Reden, Karol Godula, John Baildon oraz Johann Friedrich Wedding. Ten ostatni wydaje się postacią niezwykłą, ponieważ drogi jego życia w jakimś momencie splotły się z dogami każdej postaci wielkiej piątki. J.F. Wedding współpracował z każdym z tych wielkich budowniczych przemysłowej potęgi Śląska. W dalszej części tekstu dowiemy się na czym ta współpraca polegała. Po lekturze tekstu możemy się wręcz poczuć zaskoczeni, jak bardzo przeplatały się losy wielkich twórców śląskiego przemysłu przełomu XVIII i XIX wieku. Johann Fried rich Wedding urodził się 13 marca 1759 roku w Seedorf (w Brandrburgii). U...